بهترین کود برای درخت انگور چیست؟ برنامه تغذیه انگور از جوانه‌زنی تا برداشت

۱. درخت انگور به چه عناصر غذایی نیاز دارد؟

درخت انگور برای رشد شاخه‌ها، تشکیل گل، تبدیل گل به حبه، رشد خوشه و رسیدن میوه به مجموعه‌ای از عناصر غذایی نیاز دارد. این عناصر از نظر مقدار مصرف به دو گروه پرمصرف و کم‌مصرف تقسیم می‌شوند.

عناصر پرمصرف

• نیتروژن (N): برای رشد برگ و شاخه، ساخت کلروفیل و تشکیل پروتئین ضروری است. کمبود آن رشد تاک را محدود می‌کند؛ اما مصرف زیاد آن می‌تواند رشد رویشی بیش از حد، تأخیر در رسیدن میوه و کاهش کیفیت محصول را به دنبال داشته باشد.
• فسفر (P): در انتقال انرژی، فعالیت ریشه‌ها و فرایندهای رشد و تشکیل اندام‌های زایشی نقش دارد. مصرف آن باید با توجه به مقدار فسفر قابل جذب خاک انجام شود.
• پتاسیم (K): در تنظیم فعالیت آنزیم‌ها، کنترل روزنه‌ها، انتقال قندها و مدیریت تعادل آب گیاه نقش مهمی دارد. نیاز تاک به پتاسیم از زمان گل‌دهی تا مرحله تغییر رنگ و رسیدن حبه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
• کلسیم (Ca): در استحکام دیواره سلولی و سلامت بافت‌های در حال رشد مؤثر است.
• منیزیم (Mg): جزء مرکزی مولکول کلروفیل است و برای فتوسنتز و تولید مواد قندی اهمیت دارد.
• گوگرد (S): در ساخت برخی اسیدهای آمینه و پروتئین‌ها نقش دارد.

عناصر کم‌مصرف

روی، بور، آهن و منگنز با وجود نیاز کم گیاه، در فرایندهایی مانند تقسیم سلولی، تشکیل گل، گرده‌افشانی، تشکیل میوه و تولید کلروفیل نقش دارند. کمبود بعضی از این عناصر، به‌ویژه روی و بور، می‌تواند در شرایط مناسب باعث ضعف تشکیل خوشه و کاهش تشکیل حبه شود. با این حال، مصرف بیش از اندازه ریزمغذی‌ها نیز ممکن است مسمومیت ایجاد کند.

۲. قبل از کوددهی انگور چه آزمایش‌هایی لازم است؟

یکی از دلایل کم‌اثر بودن کوددهی در بعضی باغ‌ها، انتخاب کود بدون شناخت وضعیت خاک و گیاه است. ممکن است خاک یک تاکستان پتاسیم کافی داشته باشد، اما تاک به دلیل شوری، آبیاری نامناسب یا مشکل ریشه نتواند آن را به‌خوبی جذب کند.

برای تنظیم برنامه تغذیه، بهتر است این موارد بررسی شوند:

• آزمایش خاک: اندازه‌گیری اسیدیته (pH)، شوری (EC)، ماده آلی، فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم.
• آزمایش آب آبیاری: بررسی شوری و ترکیب یونی آب، به‌ویژه در باغ‌هایی که با آب شور آبیاری می‌شوند.
• آزمایش برگ یا دمبرگ: بررسی وضعیت واقعی عناصر غذایی داخل گیاه. نمونه‌برداری در مرحله گل‌دهی کامل یا تغییر رنگ حبه‌ها، با رعایت دستورالعمل آزمایشگاه، می‌تواند برای ارزیابی تغذیه مفید باشد.
• بررسی وضعیت ظاهری تاک: قدرت رشد شاخه، رنگ برگ، اندازه میان‌گره‌ها، تعداد خوشه‌ها و میزان محصول سال قبل باید در تصمیم‌گیری لحاظ شوند.

۳. برنامه تغذیه انگور از جوانه‌زنی تا برداشت

نیاز غذایی انگور در تمام طول فصل یکسان نیست. در ادامه، مراحل اصلی تغذیه تاکستان و نوع کودهایی که می‌توانند با توجه به نتیجه آزمایش در هر مرحله مورد استفاده قرار گیرند، معرفی شده‌اند.

مرحله اول: خواب زمستانی و پیش از بیدار شدن جوانه‌ها

در دوره خواب زمستانی، فعالیت ظاهری تاک کاهش می‌یابد؛ اما مدیریت خاک و اصلاح کمبودهای مشخص‌شده در آزمایش می‌تواند شرایط شروع فصل بعد را بهتر کند. در این مرحله، بررسی ساختمان خاک، ماده آلی، شوری و وضعیت عناصر فسفر و پتاسیم اهمیت دارد.

اگر خاک باغ فقیر از ماده آلی باشد، استفاده از مواد آلی کاملاً فرآوری‌شده، کمپوست مناسب و اصلاح‌کننده‌های آلی می‌تواند به بهبود محیط ریشه کمک کند. هیومیک اسید گرانول مورگان یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای بهبود شرایط خاک، افزایش نگهداری آب و کمک به توسعه ریشه است.

در این مرحله نباید بدون آزمایش، مقدار زیادی کود نیتروژنی مصرف شود. مصرف کود باید متناسب با ذخیره غذایی تاک و وضعیت خاک باشد.

مرحله دوم: جوانه‌زنی و شروع رشد شاخه‌ها

پس از باز شدن جوانه‌ها، رشد برگ‌ها و شاخه‌های تازه آغاز می‌شود. نیتروژن برای رشد سبزینه‌ای و تشکیل کلروفیل اهمیت دارد و فسفر و پتاسیم نیز در فعالیت ریشه، انتقال انرژی و تعادل فیزیولوژیک گیاه نقش دارند.

اگر آزمایش خاک و برگ یا وضعیت رشد تاک نشان دهد که تغذیه متعادل مورد نیاز است، کودهای کامل مانند NPK 20-20-20 بیکن می‌توانند در برنامه تغذیه قرار گیرند.

اگر کمبود فسفر مشخص باشد، استفاده از کود فسفره‌ای مانند NPK 10-52-10 بیکن  نیز قابل بررسی است؛ اما بالا بودن درصد فسفر به معنی مناسب بودن آن برای همه تاکستان‌ها نیست.

مرحله سوم: پیش از گل‌دهی

این مرحله برای آماده‌سازی گل‌ها و تشکیل مناسب محصول اهمیت زیادی دارد. وضعیت روی و بور باید به‌خصوص در باغ‌هایی که سابقه ضعف تشکیل حبه، ریزش گل یا تشکیل حبه‌های نامنظم دارند، بررسی شود.

روی در فعالیت آنزیم‌ها و رشد طبیعی بافت‌های جوان نقش دارد. بور نیز در رشد لوله گرده و فرایند لقاح مؤثر است. در صورت تأیید کمبود روی، می‌توان با نظر کارشناس و طبق برچسب محصول از سولفات روی بیکن استفاده کرد.

مرحله چهارم: گل‌دهی و تشکیل حبه

در زمان گل‌دهی، هدف فقط افزایش رشد شاخه نیست؛ بلکه باید شرایط برای تشکیل میوه و تبدیل گل به حبه فراهم باشد. تغذیه نامتعادل، به‌ویژه نیتروژن بیش از حد، می‌تواند رشد رویشی را تشدید کند و تعادل بین رشد برگ و تشکیل محصول را بر هم بزند.

در این مرحله، از مصرف بی‌دلیل کودهای نیتروژنی و محلول‌پاشی‌های سنگین پرهیز کنید. وضعیت آب، دمای هوا، سلامت گل‌ها و عناصر ریزمغذی نیز بر تشکیل حبه اثر دارند. اگر کمبود فسفر و پتاسیم تأیید شده باشد، کودهایی مانند مونوپتاسیم فسفات بیکن (0-52-34) می‌توانند به‌عنوان منبع فسفر و پتاسیم در برنامه قرار گیرند.

مرحله پنجم: رشد حبه‌ها و افزایش اندازه خوشه

بعد از تشکیل حبه‌ها، رشد و تقسیم سلولی و سپس افزایش حجم حبه ادامه پیدا می‌کند. پتاسیم در تنظیم تعادل آب، فعال‌سازی آنزیم‌ها و انتقال مواد قندی اهمیت دارد. طبق راهنمای تغذیه تاکستان‌های اداره غذا و کشاورزی کالیفرنیا، بخش عمده جذب سالانه پتاسیم در فاصله گل‌دهی تا مرحله تغییر رنگ حبه‌ها انجام می‌شود.

در باغ‌هایی که کمبود پتاسیم دارند، انتخاب منبع مناسب پتاسیم اهمیت زیادی دارد. سولفات پتاسیم بیکن دارای ۵۲ درصد اکسید پتاسیم و ۱۸ درصد گوگرد است و در صفحه محصول شرکت برای انگور نیز معرفی شده است. این منبع در شرایطی که باید از مصرف کلر اجتناب شود، گزینه‌ای قابل بررسی است.

همچنین در صورت نیاز هم‌زمان به نیتروژن و پتاسیم، محصول NPK 15-05-30 بیکن با ۱۵ درصد نیتروژن، ۵ درصد فسفر محلول و ۳۰ درصد پتاسیم محلول، می‌تواند بر اساس نتایج آزمایش و نیاز تاک بررسی شود.

برای تأمین پتاسیم از طریق آبیاری یا محلول‌پاشی، محصول پتاسیم مایع ۳۸ درصد بیکن نیز در سبد محصولات شرکت وجود دارد. این محصول علاوه بر ۳۸ درصد اکسید پتاسیم، دارای مقادیر اعلام‌شده‌ای از برخی عناصر ریزمغذی است.

مرحله ششم: تغییر رنگ حبه‌ها و رسیدن محصول

با نزدیک شدن به مرحله رسیدن، مدیریت پتاسیم، منیزیم، آب و سلامت برگ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برگ سالم باید تا حد امکان فعالیت فتوسنتزی خود را حفظ کند تا مواد قندی مورد نیاز رشد و رسیدن حبه‌ها تأمین شود.

منیزیم در ساختمان کلروفیل قرار دارد و کمبود آن می‌تواند فتوسنتز را مختل کند. در صورت تشخیص کمبود منیزیم، استفاده از سولفات منیزیم بیکن با آنالیز اعلام‌شده ۱۰ درصد منیزیم و ۱۳ درصد گوگرد قابل بررسی است.

در این مرحله، مصرف نیتروژن زیاد معمولاً توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند رشد شاخه و برگ را طولانی کند و تعادل رسیدن محصول را بر هم بزند. همچنین محلول‌پاشی پتاسیم جایگزین تأمین نیاز اصلی پتاسیم از طریق خاک و ریشه نیست؛ مقدار کود باید با توجه به نیاز واقعی تاک تنظیم شود.

مرحله هفتم: پس از برداشت

برداشت خوشه‌ها به معنی پایان فعالیت تاک نیست. تا زمانی که برگ‌ها سبز و فعال هستند، گیاه می‌تواند فتوسنتز کند و بخشی از مواد ذخیره‌ای مورد نیاز فصل بعد را تأمین نماید. به همین دلیل، پس از برداشت نیز باید سلامت برگ‌ها، وضعیت آب و ذخیره عناصر غذایی بررسی شود.

اگر آزمایش خاک یا برگ کمبود نیتروژن، فسفر، پتاسیم یا منیزیم را نشان دهد و برگ‌ها هنوز فعال باشند، می‌توان برنامه اصلاح کمبود را با نظر کارشناس اجرا کرد. با این حال، مصرف زیاد نیتروژن در پاییز توصیه نمی‌شود و پس از زرد شدن و ریزش برگ‌ها، کارایی جذب نیتروژن کاهش می‌یابد و احتمال هدررفت آن افزایش پیدا می‌کند.

در باغ‌هایی که خاک ضعیف یا کم‌ماده‌آلی دارند، استفاده هدفمند از هیومیک اسید مایع بیکن و هیومیک اسید مایع مورگان نیز می‌تواند به‌عنوان بخشی از برنامه مدیریت خاک و ریشه در نظر گرفته شود. این محصول در سایت شرکت با ۱۵ درصد هیومیک و فولویک اسید، ۳۰ درصد ماده آلی، ۴ درصد ازت، ۳ درصد فسفر و ۶ درصد پتاسیم معرفی شده است.

۴. نقش مهم‌ترین عناصر غذایی در رشد و باردهی انگور

۵. معرفی کودهای مورگان و بیکن مناسب برنامه تغذیه انگور

شرکت اکسیر جوانه پویا کویر، محصولات تولیدی مورگان و محصولات وارداتی بیکن را در گروه‌های مختلف تغذیه‌ای عرضه می‌کند. انتخاب محصول باید با توجه به مرحله رشد، کمبود مشخص‌شده و روش کوددهی باغ انجام شود.

محصولات مورگان

محصولات بیکن

برای مشاهده سایر گروه‌های محصولات تولیدی و وارداتی شرکت، به صفحه دسته‌بندی محصولات مورگان و بیکن مراجعه کنید.

۶. علائم کمبود عناصر غذایی در درخت انگور

۷. اشتباهات رایج در کوددهی درخت انگور

• مصرف بیش از حد ازت: افزایش رشد شاخه و برگ همیشه به معنی افزایش محصول نیست. نیتروژن زیاد می‌تواند تعادل رشد رویشی و زایشی را مختل کند.
• مصرف پتاسیم بدون آزمایش: پتاسیم زیاد ممکن است تعادل جذب عناصر دیگر را تحت تأثیر قرار دهد. مقدار مورد نیاز باید بر اساس آزمون تعیین شود.
• استفاده یکسان از کود برای همه باغ‌ها: سن تاک، رقم، بافت خاک، شوری و میزان باردهی در نیاز غذایی تفاوت ایجاد می‌کنند.
• محلول‌پاشی بدون توجه به شرایط هوا: گرمای شدید، باد، خشکی گیاه و غلظت بالای محلول می‌توانند خطر سوختگی برگ را افزایش دهند.
• مصرف خودسرانه بور و روی: این عناصر در مقادیر کم مورد نیازند و افزایش بیش از حد آن‌ها می‌تواند به گیاه آسیب بزند.
• نادیده گرفتن آبیاری: کوددهی نمی‌تواند کم‌آبی، گرفتگی قطره‌چکان‌ها، شوری شدید یا ضعف سیستم ریشه را جبران کند.
• مخلوط کردن کودها بدون بررسی سازگاری: پیش از اختلاط چند محصول، دستور برچسب و سازگاری فیزیکی و شیمیایی آن‌ها بررسی شود.

۸. سؤالات متداول درباره بهترین کود برای درخت انگور

بهترین کود برای درشت شدن حبه انگور چیست؟

درشت شدن حبه به رقم انگور، تعداد حبه در خوشه، وضعیت آب، بار محصول و تغذیه متعادل وابسته است. پتاسیم در انتقال قند و تنظیم تعادل آب نقش مهمی دارد؛ اما مصرف پتاسیم به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش اندازه حبه نیست. ابتدا وضعیت پتاسیم، منیزیم و سایر عوامل محدودکننده بررسی شود.

کود پتاس بالا را چه زمانی به درخت انگور بدهیم؟

نیاز به پتاسیم از گل‌دهی تا مرحله تغییر رنگ حبه‌ها اهمیت زیادی دارد. زمان و مقدار مصرف باید بر اساس آزمایش خاک و برگ، نوع خاک و سیستم آبیاری تعیین شود. در صورت کمبود پتاسیم، منابعی مانند سولفات پتاسیم بیکن یا فرمول‌های پتاس بالا می‌توانند بررسی شوند.

آیا کود هیومیک اسید برای انگور مفید است؟

هیومیک اسید جایگزین عناصر غذایی اصلی نیست؛ اما می‌تواند به بهبود شرایط خاک، نگهداری آب و محیط رشد ریشه کمک کند. در خاک‌های کم‌ماده‌آلی، استفاده از هیومیک اسید مایع یا گرانول مورگان می‌تواند بخشی از برنامه اصلاح خاک باشد.

آیا بعد از برداشت هم باید به درخت انگور کود داد؟

در صورت فعال و سالم بودن برگ‌ها و وجود کمبود غذایی، اصلاح تغذیه پس از برداشت می‌تواند به تکمیل ذخایر تاک کمک کند. با این حال، کوددهی پاییزه باید بر اساس آزمایش باشد و مصرف زیاد نیتروژن یا کوددهی پس از پایان فعالیت برگ‌ها توصیه نمی‌شود.

برای زرد شدن برگ انگور چه کودی مناسب است؟

زردی برگ ممکن است ناشی از کمبود آهن، منیزیم، نیتروژن یا عوامل غیرتغذیه‌ای مانند شوری و مشکل ریشه باشد. اگر برگ‌های جوان بین رگبرگ‌ها زرد شده‌اند، کمبود آهن یکی از احتمال‌هاست؛ در این شرایط کلات آهن EDDHA 6% بیکن می‌تواند پس از تأیید کمبود بررسی شود. زردی برگ‌های مسن‌تر ممکن است با کمبود منیزیم یا نیتروژن مرتبط باشد.

جمع‌بندی: برنامه غذایی درست، پایه تولید انگور باکیفیت

برای رسیدن به محصولی باکیفیت، باید تغذیه انگور را در تمام مراحل رشد مدیریت کرد. در شروع فصل، توجه به رشد ریشه و شاخه‌ها اهمیت دارد؛ پیش از گل‌دهی باید وضعیت ریزمغذی‌ها بررسی شود؛ در مرحله رشد حبه، تأمین متعادل پتاسیم و منیزیم اهمیت پیدا می‌کند و پس از برداشت نیز سلامت برگ‌ها و ذخیره غذایی تاک باید مورد توجه قرار گیرد.

کودهای مورگان و بیکن می‌توانند بر اساس نیاز باغ، بخشی از این برنامه باشند؛ اما بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که نوع کود، مقدار مصرف و زمان استفاده بر اساس آزمایش خاک و برگ، شرایط اقلیمی و توصیه کارشناس انتخاب شوند.